Inspectie-checklist voor toezicht op maskering en mijdgedrag in onderwijs, arbeid, zorg en overheid

Signaleren van maskeren en mijdgedrag in toezicht

Deze checklist is toepasbaar voor inspecties in onderwijs, arbeid, zorg en sociaal domein.

A. Structurele signalen (organisatieniveau)

• Zijn er groepen die structureel ondervertegenwoordigd zijn in klachten of meldingen?

• Is er sprake van late uitval (burn-out, verzuim, plots vertrek)?

• Worden aanpassingen vooral toegekend na escalatie?

• Is “zelfredzaamheid” een impliciete norm in beleid en uitvoering?

• Worden hoge prestaties of stilte geïnterpreteerd als bewijs dat het systeem werkt?

B. Praktijksignalen (uitvoering)

• Worden ondersteuningsbehoeften pas serieus genomen na medische onderbouwing?

• Wordt afwijkend gedrag sneller geproblematiseerd dan onderzocht?

• Worden mensen ontmoedigd om klachten in te dienen (“zo doen we het hier”)?

• Is er weinig ruimte voor voorspelbaarheid, rust of alternatieve communicatie?

C. Signalen bij individuen (zonder medicalisering)

• Zijn er aanwijzingen van chronische overbelasting?

• Wordt gedrag beschreven als “lastig”, “rigide” of “emotioneel” zonder context?

• Zijn er hoge eisen aan aanpassing zonder wederkerigheid?

D. Toezichtconclusie

Als meerdere signalen aanwezig zijn, kan dit duiden op:

• indirecte discriminatie;

• structurele ontoegankelijkheid;

• schending van het recht op redelijke aanpassingen zoals bedoeld onder het VN-verdrag Handicap.