Methodologische handreiking Maskeren en mijdgedrag als blinde vlekken in discriminatieonderzoek

Maskeren en mijdgedrag als blinde vlekken in discriminatieonderzoek

1. Kernprobleem: zichtbaarheid is geen neutrale variabele

Een fundamentele methodologische valkuil in discriminatieonderzoek is de impliciete aanname dat dat wat zichtbaar is, representatief is. Bij neurodivergente mensen is deze aanname structureel onjuist. Maskeren en mijdgedrag zorgen ervoor dat:

• discriminatie minder vaak wordt gemeld;

• ervaringen later, indirect of helemaal niet in data terechtkomen;

• juist de meest getroffen personen uit beeld verdwijnen.

Onderzoekers moeten maskeren en mijdgedrag daarom niet behandelen als individuele coping, maar als contextafhankelijke respons op structurele uitsluiting.

2. Maskeren en mijdgedrag als onderzoeksvariabelen

Maskeren

Maskeren is geen persoonskenmerk, maar een situatiegebonden strategie die samenhangt met:

• machtsongelijkheid;

• sanctioneringsrisico;

• normatieve verwachtingen.

Het ontbreken van zichtbare problemen kan juist wijzen op hoge adaptatiedruk.

Mijdgedrag

Mijdgedrag uit zich methodologisch als:

• non-respons;

• selectieve deelname;

• afwezigheid van klachten;

• zelfselectie uit populaties.

Afwezigheid van data is hier inhoudelijke data.

3. Methodologische implicaties

Onderzoekers dienen expliciet:

• niet-meldingen te beschouwen als analyseeenheid;

• te corrigeren voor survivorship bias (wie is al uitgevallen?);

• onderscheid te maken tussen formele gelijkheid en ervaren veiligheid.

Concreet betekent dit:

• dat kwantitatieve cijfers altijd kwalitatief geduid moeten worden;

• dat “goed functioneren” niet gelijkgesteld mag worden aan afwezigheid van onrecht;

• dat maskeren moet worden bevraagd, niet verondersteld.

4. Aanbevelingen voor onderzoeksopzet

• Neem maskeren en mijdgedrag expliciet op in vragenlijsten en interviews.

• Gebruik open vragen naast gesloten categorieën.

• Analyseer verschillen tussen:

  • mensen mét en zonder officiële diagnose;

  • mensen die deelnemen aan regelingen en mensen die dat vermijden;

  • mensen die zijn uitgevallen en mensen die zijn gebleven.