Legenda:
Wpo = Wet op het primair onderwijs
Wvo = Wet voortgezet onderwijs
Wec = Wet op de expertisecentra (speciaal onderwijs, po en vo)
Web = Wet educatie en beroepsonderwijs (mbo)
WHW = Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek
Als je de tabel goed bekijkt, zie je dat het hoger onderwijs aan veel minder zorgplichten hoeft te voldoen dan lagere onderwijsvormen. Het hoger onderwijs hoeft alleen maar aan doelen te voldoen die nogal vrij interpreteerbaar zijn, terwijl de andere onderwijsvormen wel concretere opdrachten krijgen. En precies dit was ooit voor een instroomcoördinator van een speciale mbo-instelling aanleiding om mij af te raden om de havo af te ronden.
Artikel 24 van het VN-Verdrag Handicap heeft het echt over alle niveaus waarop het Verdrag van toepassing is, en dus ook het hoger onderwijs. De eerste 6 onderdelen geven al een aardig voorschot, en die zouden dan ook voor ieder onderwijsniveau moeten worden vastgelegd (ook al zijn ze nog niet compleet). Zo missen er wetsartikelen over de toegankelijkheid van de scholen, beschikbaarheid van hulpmiddelen, bestrijden van discriminatie en bekwaamheidseisen van leraren.
Gaan we er als samenleving, en ook als wetgever, er blijkbaar van uit dat iemand, als die eenmaal volwassen is, of een aardig hoog IQ heeft, zich zonder deze rechten kan redden op het onderwijs? Als je het aan mij vraagt, moeten we dat niet doen. Bovendien blijkt uit een recent rapport van Balans, vereniging voor ouders, getiteld 'Thuiszitters tellen 2024' dat aan kinderen die niet naar school kunnen vooral wordt gevraagd om in een bepaald systeem te passen, in plaats van dat er gezocht wordt naar wat goed en mogelijk is voor het kind. Daar moeten we echt van af. En studenten kunnen ook met allerlei andere zaken te maken hebben die hun onderwijsbehoefte doen veranderen.
Een motie waarin is gevraagd om meer duidelijkheid vast te leggen over de wettelijke taak van het mbo (of het de bedoeling is dat mbo'ers doorstromen naar het hbo), aangezien de taak voor het mbo vaak verschillend wordt geïnterpreteerd, en daar zo nodig wetsvoorstellen voor te doen is door de Tweede Kamer unaniem aangenomen op 28 januari 2025. Indiener Claire Martens-America vindt dat studenten die bewust niet voor het hbo kiezen niet moeten worden ontmoedigd. In een wetsartikel die ze aanhaalde (1.2.1 lid 2 Web), stond dat het hoger onderwijs niet als beroepsonderwijs wordt gedefinieerd, en de doelen in dat artikel (bevorderen zelfredzaamheid, algemene vorming, persoonlijke ontplooiing, bijdragen aan maatschappelijk functioneren van de student) zijn hierdoor niet voor het hoger onderwijs (in de WHW staan ze niet).
Voor de Inspectie van het Onderwijs zijn verschillende onderzoekskaders voor verschillende onderwijsniveaus vastgelegd. Dit terwijl het VN-Verdrag Handicap en het Verdrag nopens de bestrijding van discriminatie in het onderwijs expliciet aangeven dat de rechten uit die verdragen voor álle onderwijsvormen en -niveaus komen.
Zo zegt artikel 3 van het Verdrag nopens de bestrijding van discriminatie in het onderwijs dat er geen wetten mogen zijn die discriminatie in de hand werken. En dan te bedenken dat Nederland dit verdrag al in 1966 heeft geratificeerd. Ondertussen zijn er nog steeds wetten die toegankelijkheid moeilijk maken, onder meer doordat men niet stevig wordt verplicht om voor toegankelijkheid te zorgen (iets waarvan ik ooit zelf de dupe van ben geweest). De artikelen 1 en 2 van dit verdrag zeggen dat het hebben van scholen voor speciaal onderwijs en alternatieve leervormen niet verboden is (artikel 2). Wel voegt artikel 1 lid 1 sub c eraan toe dat er geen beleid gecreëerd mag worden dat het doel of het gevolg heeft dat sommige groepen leerlingen en studenten worden uitgesloten en naar het speciaal onderwijs 'vluchten'. En helaas is er in de afgelopen decennia (terwijl dit verdrag al sinds 1966 geldt in Nederland) wel beleid gecreëerd die dit heeft gefaciliteerd.
Dit doet me ook denken aan de wens van Karim Amghar om het verbod op discriminatie op basis van opleidingsniveau vast te leggen in artikel 1 van de Grondwet, wat ik steun. Ik pleit er ook voor dat de huidige losse onderwijswetten worden samengebracht en geharmoniseerd, zodat de uit internationale verdragen voortvloeiende rechten op ieder onderwijsniveau en -vorm gelijk zijn en alle betrokken partijen hun rechten en plichten kennen.
En ja, ik heb hier ooit last van gehad: ooit kreeg ik het advies om met de havo te stoppen omdat ik met een havo-diploma het recht op passend onderwijs zou verspelen. Deze bewering is grotendeels waar, omdat voor het hoger onderwijs minder zorgplichten zijn vastgelegd. Terugkijkend hierop had ik, met mijn kennis van vandaag, graag willen zien dat ik vooral werd begeleid in het kiezen van een handige vervolgopleiding op hbo-niveau (ik volgde uiteindelijk een thuisstudie na mijzelf ervoor te hebben laten onderzoeken).
Reactie plaatsen
Reacties