Op 23 september 2025 is er in de Tweede Kamer een motie aangenomen waarin is verzocht om een gesprek aan te gaan met het veld, IGJ, gemeenten, relevante cliëntenorganisaties en ervaringsdeskundigen de mogelijkheid om een landelijk toezicht- en registratiekader te ontwikkelen waarmee het aanbieden en/of vergoeden van ABA-behandelingen die intensiever zijn dan één uur per week effectief kan worden uitgesloten.
Ik snap de blijheid, maar ik wil wel gaan waarschuwen. Het gaat mij namelijk om hoe het toezicht- en registratiekader er uiteindelijk uit gaat zien. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd mag, evenals andere inspecties, alleen dingen doen die expliciet staan vermeld in de wet, en als er aan de voorwaarden wordt voldaan. Klinkt logisch, zou je denken. Maar hier komt het: regelmatig komt het voor dat, wanneer er wetsvoorstellen worden ingediend, de Afdeling Advisering van de Raad van State zegt dat de normering niet duidelijk is, dat uitvoerders niet weten wanneer er opgetreden mag worden, of dat het probleem dat de indiener op wil lossen, niet opgelost wordt. En het komt helaas meermaals voor dat dergelijke hiaten niet zijn opgelost voordat het wetsvoorstel is aangenomen.
Het schadelijke gevolgen hiervan is dat mensen zich niet op zulke wetten kunnen beroepen in concrete situaties. En dit houdt makkelijk onrecht in stand. Zoals je kunt zien in het diagram uit het rapport van het Nederlands Autisme Register (NAR), zijn zorgprofessionals duidelijk positiever over ABA dan volwassenen met autisme. En dit betekent helaas ook dat het risico wordt vergroot dat bijvoorbeeld de rechter makkelijker meegaat in het oordeel van een zorgverlener dan het oordeel van het slachtoffer (want de zorgverlener heeft de kennis). Of wat te denken aan een behandeling die een andere naam heeft, maar toch de schadelijke onderdelen van ABA bevat?
Gelukkig zijn rechters steeds vaker kritisch naar de zorginstellingen als het om dit soort zaken gaat, maar het is nog echt een kwestie van geluk. Rechters toetsen vooral of een instelling in redelijkheid tot een besluit kunnen komen, maar gaan hun eigen vakgebied niet te buiten en mengen zich dus niet inhoudelijk over welke behandelingen wel en niet goed zijn.
Wat mij betreft moeten rechters en inspecties goed worden toegerust en bevoegd om ook met sancties en herstelopdrachten te kunnen optreden in geval van schade. En een van de belangrijkste doelen van mijn onderzoek is het verschaffen van duidelijkheid over hoe dergelijke wetten gecreëerd moeten worden, zodat mensen zich er in concrete situaties op kunnen beroepen. Ik ben heel benieuwd wat eruit komt en wat ik hiervan kan meenemen in mijn onderzoek.
Reactie plaatsen
Reacties